Młodzi czytają - choć nie zawsze to, co w kanonie. Dlatego warto wspierać ich wybory
Autor: Michał Kowalski (Kliknij w książkę)
Data dodania: 22/04/2026, 20:31
Od lat powtarza się, że młodzi ludzie nie czytają. Tymczasem najnowsze raporty Biblioteki Narodowej pokazują coś zupełnie innego: to właśnie osoby w wieku 15-24 lat czytają najwięcej. Sięgają po książki chętniej niż starsze pokolenia, ale niekoniecznie po te, które znajdują się w szkolnym kanonie. Wybierają literaturę współczesną, fantastykę, reportaż, komiksy, mangę, książki popularnonaukowe czy tytuły polecane w mediach społecznościowych.
To nie jest problem. To jest ogromna szansa.
Czytają - ale po swojemu
Młodzi nie odrzucają książek. Odrzucają przymus. Gdy mogą wybierać samodzielnie, czytają chętnie i dużo.
Czytanie - jak podkreśla Twój artykuł - to kompetencja przyszłości. Wzmacnia koncentrację, empatię, krytyczne myślenie i odporność na informacyjny chaos. A skoro młodzi już czytają, warto ich w tym wspierać, nie poprzez nakazy, lecz poprzez atrakcyjne, nowoczesne formy promocji literatury.
Dlaczego promowanie różnorodnych książek ma sens?
Bo literatura działa wtedy, gdy jest blisko doświadczeń czytelnika. Jeśli młody człowiek nie odnajduje siebie w szkolnych lekturach, ale odnajduje się w powieści fantasy, thrillerze, komiksie czy reportażu - to właśnie tam zaczyna się jego droga czytelnicza.
Promowanie ciekawych, różnorodnych tytułów może zwiększyć liczbę osób, które wybierają książkę zamiast gier czy mediów społecznościowych. Nie dlatego, że te ostatnie są „złe”, ale dlatego, że książka daje coś, czego nie daje żaden ekran: głębokie zanurzenie, skupienie i rozwój wyobraźni.
Co można zrobić, żeby młodzi chcieli czytać więcej?
Poniżej praktyczne pomysły, które można wykorzystać w instytucjach kultury, szkołach, bibliotekach i projektach społecznych.
1. Tworzyć listy książek, które naprawdę warto przeczytać
Nie jako alternatywę dla lektur, ale jako równoległą ścieżkę. Najlepiej z poleceniami od rówieśników, bibliotekarzy, nauczycieli i twórców internetowych.
2. Organizować akcje czytelnicze oparte na zabawie
- wyzwania czytelnicze (np. „30 dni z książką”),
- bingo książkowe,
- gry terenowe inspirowane fabułami,
- konkursy na najciekawszą recenzję w formie wideo.
3. Wykorzystać media społecznościowe
Media społecznościowe to dziś jedno z najważniejszych miejsc, w których młodzi odkrywają nowe tytuły. To tam działa mechanizm, który trudno przecenić: jeśli coś pojawia się w ich feedzie, istnieje szansa, że po to sięgną. Dlatego warto tworzyć krótkie, atrakcyjne treści - filmiki, rolki, memy, grafiki, szybkie polecenia, „book hauls”, minirecenzje w 30 sekund. To formaty, które młodzi lubią i które naprawdę działają.
Właśnie na tym opiera się idea projektu „Kliknij w książkę” - pokazujemy, że książka może być tak samo „klikalna” jak filmik, trend czy viral. Wystarczy jedno kliknięcie, żeby trafić na ciekawy tytuł, inspirującą historię albo autora, którego wcześniej się nie znało. Dzięki temu książka przestaje być czymś „szkolnym” czy „trudnym”, a staje się naturalnym elementem codziennego scrollowania.
To prosty mechanizm: jeśli młodzi mogą kliknąć w książkę - zrobią to. A jeśli zrobią to raz, zrobią to znowu.
4. Tworzyć przyjazne przestrzenie do czytania
W szkołach, bibliotekach, domach kultury. Miejsca, które są ładne, wygodne i zachęcające, a nie przypominają szkolnej ławki.
5. Włączać młodych w proces wyboru
Pozwolić im współtworzyć półki biblioteczne, listy zakupów, rekomendacje. Gdy mają wpływ - rośnie ich zaangażowanie.
6. Łączyć książki z innymi pasjami
- książki o sporcie dla sportowców,
- książki o grach dla graczy,
- książki o psychologii dla tych, którzy szukają wsparcia,
- książki o sztuce dla kreatywnych.
7. Pokazywać, że czytanie to nie tylko powieści
Reportaże, komiksy, manga, albumy, książki popularnonaukowe - to też czytanie. I często właśnie od tego zaczyna się prawdziwa pasja.
Wniosek
Młodzi czytają. I mogą czytać jeszcze więcej - jeśli damy im książki, które ich ciekawią, i stworzymy przestrzeń, w której czytanie jest przyjemnością, a nie obowiązkiem.
Promowanie różnorodnych tytułów i nowoczesnych form kontaktu z literaturą to inwestycja w przyszłość, bo czytanie jest kompetencją, która będzie potrzebna zawsze.
Michał Kowalski
Kierownik Zespołu Projektu Społecznego „Kliknij w Książkę:
Tekst został przygotowany w ramach projektu „Kliknij w książkę”, realizowanego przez młodzież w ogólnopolskiej olimpiadzie społecznej Zwolnieni z Teorii. Celem projektu jest promowanie czytelnictwa wśród dzieci, młodzieży i dorosłych poprzez nowoczesne działania edukacyjne, kampanie społeczne oraz tworzenie przestrzeni, w których książka staje się naturalnym elementem codzienności. „Kliknij w książkę” zachęca do sięgania po literaturę różnorodną, ciekawą i bliską doświadczeniom współczesnych odbiorców - bo czytanie to kompetencja przyszłości, którą warto rozwijać jak najwcześniej.
